11 พฤติกรรมเสี่ยง สาเหตุหลัก ที่ทำให้คุณแม่มือใหม่น้ำนมหด

น้ำนมหด

น้ำนมหด เกิดจากอะไร มีวิธีกู้ น้ำนมหด ได้อย่างไรบ้าง วันนี้มีคำตอบค่ะ

          คุณแม่มือใหม่ที่ให้นมลูกด้วยตนเอง มีหลายคนที่ล้มเลิกการให้นมลูกไปกลางคันอย่างน่าเสียดาย เนื่องจากปัญหา น้ำนมหด หาย ทั้งที่นมแม่ คือ อาหารที่ดีที่สุดสำหรับลูกน้อย ช่วยสร้างภูมิต้านทานร่างกายและเสริมสร้างพัฒนาการทางร่างกายและสมองได้ยอดเยี่ยม ไม่มีสารอาหารใดที่สามารถทดแทน ประโยชน์น้ำนมแม่ ได้

ปัญหา “น้ำนมหด” ของคุณแม่มือใหม่ มีสาเหตุมาจากอะไร 

          น้ำนมหด คือ อาการของคุณแม่ที่เคยมีน้ำนมให้นมลูกได้เป็นปกติ แล้วอยู่ๆน้ำนมน้อยลงจนผิดปกติ และไม่เพียงพอต่อความต้องการของลูกน้อย ทั้งที่ไม่ถึงเวลาที่ควรหย่านม 

          และสาเหตุที่ทำให้คุณแม่ประสบกับปัญหา น้ำนมหด นั้น เกิดจากพฤติกรรมธรรมดาที่ไม่ธรรมดาของคุณแม่มือใหม่ ที่ทำให้น้ำนมหดอย่างไม่รู้ตัว ซึ่งสามารถสรุปเป็น 7 ข้อ ได้ดังนี้

สาเหตุที่ทำให้ น้ำนมหด
สาเหตุที่ทำให้ น้ำนมหด

1. คุณแม่ตกรอบปั๊มนม 

          ปกติคุณแม่หลังคลอดต้องให้นมลูกหรือปั๊มนมทุก 2-3 ชั่วโมงเป็นอย่างน้อย ไม่เว้นแต่เวลากลางคืน แต่คุณแม่บางคนตกรอบปั๊ม โดยเฉพาะเวลากลางคืนที่เผลอนอนหลับยาว ทำให้ร่างกายจดจำและผลิตน้ำนมต่อวันน้อยกว่าที่ต้องการ ถือเป็นสาเหตุที่ทำให้ น้ำนมหด ได้

2. คุณแม่รับประทานยาคุมที่มีส่วนผสมของแอสโตรเจน

          คุณแม่ใช้วิธีการคุมกำเนิดด้วยการทานยาคุม ที่มีส่วนผสมของฮอร์โมนเอสโตรเจน โดยฮอร์โมนนี้ จะไปกดฮอร์โมนในการสร้างน้ำนม ทำให้ น้ำนมหด และหายไป ในกรณีที่จำเป็นต้องทานจริงๆ แนะนำให้คุณแม่ทานยาคุมกำเนิด ชนิดฮอร์โมนเดี่ยว และ ขอคำปรึกษาจากแพทย์เพื่อแนะนำยาคุมกำเนิดสำหรับแม่ที่ให้นมลูก

3. คุณแม่ตัดสินใจไปใช้นมผง หรือ เสริมอาหารอื่น แทนนมแม่

          การที่คุณแม่ตัดสินใจไปใช้นมผง หรือ เสริมอาหารอื่น แทนนมแม่ ก่อน 6 เดือน เช่น คุณแม่ให้ลูก ทานกล้วย, ข้าว หรือซีรีแล็ค เพื่อเป็นการช่วยทำให้คุณแม่ลดเวลาการให้นมลูก การเสริมอาหารอื่นนอกจากนมแม่นั้น จะทำให้ลูกเกิดอาการลำไส้อุดตันได้ เนื่องจากลำไส้ของลูกน้อยนั้นยังไม่พร้อมย่อยอาหาร
         
และเมื่อแม่ ไม่ได้เกิดการกระตุ้นการดูดนมหรือการปั๊มน้ำนมออกจากหน้าอก จะเป็นผลทำให้คุณแม่ น้ำนมหด ในคุณแม่บางคนที่ประสบปัญหาลูกแพ้นมผง จำเป็นต้องกลับมาให้นมแม่อีกครั้ง แต่ถ้ามีอาการน้ำนมหดแล้ว จะต้องทำการ กู้น้ำนม อีกรอบ เพราะฉะนั้น เพื่อป้องกันปัญหา ควรกระตุ้นน้ำนมคุณแม่อย่างสม่ำเสมอในช่วงทดลองการให้นมผง

4. คุณแม่ต้องกลับไปทำงาน

          คุณแม่เมื่อให้นมลูกประมาณ 3 เดือน จำเป็นต้องกลับไปทำงานตามปกติ ทำให้เวลาการให้นมลูกเองน้อยลง รวมถึงเวลาปั๊มนมที่ต้องกินเวลามาก ไม่สะดวกปั๊มนมที่ทำงาน ทำให้เต้านมคัด ท่อน้ำนมอุดตัน ทำให้น้ำนมน้อย และน้ำนมหดไปอย่างหลีกเลี่ยงได้ยาก

5. คุณแม่รับประทานอาหารไม่เพียงพอและดื่มน้ำน้อย

          คุณแม่บางท่านต้องการลดน้ำหนัก กังวลเรื่องรูปร่างจึงลดปริมาณอาหาร ทำให้ร่างกายขาดสารอาหารที่จำเป็นในการสร้างน้ำนม ทำให้น้ำนมหด ถ้าหากยังไงคุณแม่ก็ต้องการลดน้ำหนักจริงๆ แนะนำให้คุณแม่ งดขนม, ของหวาน และของทอด แทนการลดปริมาณอาหารค่ะ และอีก 1 พฤติกรรมสำคัญที่คุณแม่มักหลงลืม นั่นคือ การดื่มน้ำ เมื่อร่างกายขาดน้ำร่างกายจะไม่สามารถผลิตน้ำนมออกมาได้มาก เป็นผลให้ให้คุณแม่มีเกิดอาการ น้ำนมหด

6. คุณแม่จำเป็นต้องเดินทางไปต่างจังหวัด ต่างประเทศ

          คุณแม่บางคนมีความจำเป็นต้องเดินทางไปต่างจังหวัดหรือต่างประเทศระยะหนึ่ง ซึ่งอยู่ในช่วงให้นมลูก จึงทำให้คุณแม่ไม่ได้ให้ลูกเข้าเต้าและไม่ได้ปั๊มนมได้บ่อยเท่าที่ควร ร่างกายจึงผลิตน้ำนมน้อยลง จนน้ำนมหดลง และต้องกู้น้ำนมกลับมา เมื่อกลับมาที่บ้านแล้ว

7. คุณแม่มีอาการเครียด พักผ่อนไม่เพียงพอ เลยทำให้น้ำนมหด

          ความเครียดเป็นอีก 1 สาเหตุที่ทำให้ น้ำนมหด เพราะการเป็นคุณแม่มือใหม่มีสิ่งที่ต้องเรียนรู้และอดทนมาก ทั้งการอดนอนทำให้นอนหลับไม่พอ การรับมือกับการเลี้ยงดูลูก ความกดดันในการให้นมลูกเอง คุณแม่ควรหาเวลาและทำกิจกรรมที่ช่วยผ่อนคลาย และหาเวลาพักผ่อนให้มากขึ้น

8. ภาวะสุขภาพของคุณแม่ หลังคลอด กรณีที่คุณแม่เกิดภาวะแทรกซ้อนต่างๆ

          ภาวะสุขภาพของคุณแม่หลังคลอดลูกน้อย เป็นสิ่งที่คนรอบข้างและครอบครัวต้องให้ความสำคัญอย่างยิ่ง เช่น หากคุณแม่มีอาการครรภ์เป็นพิษ เลือดจาง หรือ มีภาวะตกเลือดหลังคลอด ซึ่งในกรณีที่คุณแม่มีอาการเหล่านี้ น้ำนมจะมาช้า และ มาน้อย แนะนำให้คุณแม่ที่มีอาการเหล่านี้ หมั่นปั๊มนม และ เอาลูกเข้าเต้าบ่อยๆ เพื่อให้ร่างกายจำ แล้วน้ำนมก็จะมาเอง

9. การปล่อยให้เต้านมคัด

          การปล่อยให้ เต้านมคัด นานๆนั้น จะส่งให้ตัวที่ทำหน้าที่ในการยับยั้งน้ำนม ไปสั่งสมองให้ไม่ต้องสร้างน้ำนม เป็นสาเหตุที่ทำให้คุณแม่น้ำนมหด แต่ในกรณีที่คุณแม่ไม่มีเวลาปั๊มนม ไม่มีเวลาเอาลูกเข้าเต้า หรือ ลูกไม่ยอมเข้าเต้า ให้คุณแม่ใช้การบีบเต้านมให้หายคัดเต้าเรื่อยๆ จากนั้นร่างกายก็จะกลับมาสร้างน้ำนมได้ปกติ

10. คุณแม่มีรอบเดือน

          ประจำเดือนเกิดจากการที่ฮอร์โมนที่มีหน้าที่ควบคุมระบบสืบพันธุ์ของผู้หญิงเพิ่มสูงขึ้น ซึ่งฮอร์โมนเพศนั้น จะทำให้เกิดอาการน้ำนมหดลง แต่หลังจากหมดประจำเดือนแล้ว ร่างกายจะกลับมาสร้างน้ำนมตามปกติ ในระหว่างที่คุณแม่กำลังมีรอบเดือน แนะนำให้เอาลูกเข้าเต้า และ ปั๊มนมให้บ่อย เพื่อหลอกให้ร่างกายสร้างน้ำนมออกมา และเพื่อรักษาระดับน้ำนมให้เพียงพอต่อความต้องการของลูกน้อย

11. ปัญหาน้ำนมหด ที่เกิดจากลูกน้อย

          ปัญหาน้ำนมหด ที่เกิดจากลูกน้อยนั้น เกิดขึ้นในกรณีที่ลูกนั้นมีน้ำหนักหลังคลอดไม่ถึง 2,500 กรัม จะส่งผลให้ลูกนั้นมีปัญหาในเรื่องการดูดเบา, ลูกไม่มีแรงที่จะดูดน้ำนมแม่ และ ลูกชอบหลับเวลาดูดนม ทำให้เต้านมของแม่ไม่ถูกกระตุ้นอย่างเต็มที่ ส่งผลให้มีน้ำนมน้อย สาเหตุแบบนี้แนะนำให้คุณแม่ปั๊มนมควบคู่กับการให้นมลูกไปด้วย ก็จะช่วยกระตุ้นการสร้างน้ำนมได้เช่นกัน

วิธีแก้ น้ำนมหด
วิธีแก้ น้ำนมหด

วิธีกู้น้ำนมหดง่ายๆ

          น้ำนมหด ทำไงดี ? วิธีแก้ น้ำนมหด ที่ง่ายที่สุด คือการให้ลูกดูดกระตุ้นให้บ่อยเท่าที่จะทำได้ เพราะการที่ลูกดูดกระตุ้นจะทำให้ร่างกายผลิตน้ำนมออกมาได้ดี แม้ในช่วงแรกอาจจะไม่เห็นผลเท่าไหร่นัก แต่คุณแม่ต้องอดทนรอ บางคนในสัปดาห์แรกน้ำนมแทบไม่เพิ่มเลยก็มี แต่น้ำนมจะมาแน่นอนในเวลาต่อจากนั้น โดยวิธีกู้น้ำนมต้องใช้หลักการ หลอกร่างกายให้ผลิตน้ำนมออกให้บ่อยมากกว่าที่ต้องการเสมอ เช่น คุณแม่ให้นมลูกอิ่มแล้วก็ต้องปั๊มนมต่อไปอีกให้เกลี้ยงเต้า จากนั้นพักสัก 10 นาที และปั๊มนมต่อไปอีก เพื่อหลอกร่างกายว่าเราต้องการน้ำนมเพิ่ม จากนั้นร่างกายจะจดจำและผลิตน้ำนมเพิ่มมากขึ้น วิธีนี้เรียกว่า Power Pumping (PP) ซึ่งเป็นการเอานมแม่ออก สลับกับการพัก 10 นาที ทำวนไปจนครบ 1 ชั่วโมงทุกวัน วันละ 1 รอบ (ในกรณีไม่มีเวลามากพอให้ทำ 30 นาที แต่สม่ำเสมอวันละ 2 รอบ) และอาจเสริมด้วยสมุนไพรกระตุ้นน้ำนมเป็นตัวช่วยกู้น้ำนมหด

สรุป

          คุณแม่มือใหม่ที่มีความตั้งใจให้นมแม่แก่ลูกจนครบอย่างน้อย 6 เดือน นอกจากจะศึกษาวิธีให้นมลูกอย่างถูกวิธีแล้ว ควรศึกษาวิธีรักษาน้ำนมให้มีความเพียงพอต่อความต้องการอยู่เสมอ ควรหลีกเลี่ยงพฤติกรรมที่ทำให้น้ำนมหดดังที่กล่าวไว้ข้างต้น โดยเฉพาะคุณแม่ที่ต้องกลับไปทำงานหรือมีความจำเป็นที่ให้นมลูกเองที่บ้านไม่ได้ อาจจะต้องปั๊มนมและสต๊อกน้ำนมไว้ให้ลูก การหลีกเลี่ยงพฤติกรรมดังกล่าว จะช่วยหลีกเลี่ยงปัญหาน้ำนมหดได้อย่างแน่นอน



         
หลังจากนั้น หากการคุณแม่ยังประสบกับปัญหาน้ำนมน้อย และ มีอาการน้ำนมหดอยู่ คุณแม่ก็สามารถหาตัวช่วย เพื่อเพิ่มน้ำนมให้มากขึ้นได้ อย่างเช่น การรับประทาน Jessie Mum ซึ่งเป็นอาหารเสริมแบบแคปซูล ที่เหมาะสำหรับคุณแม่หลัง คลอด ทานง่าย ไม่มีผลข้างเคียง ให้มีน้ำนมเพียงพอต่อการให้ลูกน้อยแรกเกิดของเราบริโภค ช่วยแก้ปัญหาน้ำนมไม่ไหล บำรุงร่างกายทั้งแม่และเด็ก จะเห็นผลการเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจนมากขึ้น